120 درجه چرخش

به نام خدا.

دکتر شریعتی معتقد است یکی از امتیازات مرجعیت تشیع، آزاد بودن آن از حکومت است؛ در پی این ادعایش استناد می کند بر وجوهات مالی که توسط مقلدین به مرجعیت داده می شود و در عوض هم مرجعیت که کارهای خود را  زیر زره بین مقلدین خود می بینند، نوعی حس مسئولیت در قبال مردم جامعه را در خویش احساس می کند.

یکی دیگر از امتیازات مرجعیت در تشیع، آزاد بودن انتخاب  آن است، یعنی مقلد می تواند خود و یا از کسی که خودش آگاه تر است و او را قبول دارد، در بین مراجع تحقیق کند و از احکام او مادامی که از اصول مرجعیتش فراتر نرفته است پیروی کند؛ در این بین هم، هیچ نهاد و یا سازمانی حق عزل کردن و یا نصب کردن مرجعیت را ندارد و این انتخاب را خود مردم می کنند و خود آن ها هم اگر اشتباهی از او دیدند، به مرجعی دیگری روی  می آورند.

با در نظر گرفتن فاکتور های بالا و همچنین پیشرفت فناوری، امرزوه باید شاهد ارتباط بیشتر و تنگاتنگ تر بین مردم و مراجع باشیم؛ مردم در این زمان می توانند به سایت های هر کدام از مراجع، مراجعه کنند، به فتاوا و رساله های هر کدام از آنها دسترسی پیدا کنند، استفتاعات روز دیگران را مشاهده کنند و پرسش های خود را هم آنلاین ارسال کنند و منتظر دریافت پاسخ از طریق ایمیل بنشینند.

برخلاف گذشته که جمعیت تشیع پراکنده بود و از ترس حکومت ها، همان تعداد پراکنده هم جرعت ابراز موجودیت نداشتند، امروزه دیگر شاهد یکدستی و اتحاد آن در جامعه ایران هستیم؛ از سوی دیگر اگر دیروز یک نفر سکان مرجعیت تمام تشیع را بر عهده داشت، امروزه شاهد تعداد زیادی از مراجع بزرگوار هستیم.

دیگر از نکات برجسته ای که در اسلام وجود دارد، بحث ائمه جماعات و جمعه است؛ یکی از وضایفی را که برای این علما در ایراد خطابه در نظر گرفته اند، بررسی به مشکلات مردم و جامعه است ¹ و از آنرو که نماز جمعه جزء یکی از نماز های واجب یومیه است، مکان و زمان مناسبی ای است برای یکدلی و دفاع از حق مردم دربرابر حکومت؛ شاید "دربرابر" حکومت واژه ای باشد که در مفهوم ایجاد شک کند، ولی منظور، مطرح کردن ِ مشکلات مردم توسط یک تئورسین اسلامی است، کسی که پشتوانه مردمی دارد و از اینرو که هیچ حکومتی تا زمان منجی کامل نیست و وظیفه مردم در زمان غیبیت، امر به معروف و نهی از منکر است، پس واژه "بر حکومت" باید در همه حکومت ها، صادق باشد.

اما امروزه  شاهد آن هستیم که بطور سازماندهی شده :

#به بیوت مراجع تقلید حمله می شود ^{1 2 3 4}             

#به مساجد مراجع تقلید حمله می شود ¹

#ائمه جمعه از سوی حکومت انتخاب می شود ¹ .

#افرادی که از دیدگاه مراجع خوششان نیامد، عملا ناسزا به آنها می گویند ¹ .

#برخی  از مجامع معلوم الحال، حکم مرجعیت را از مراجع میگیرند و یا به فردی می دهند ¹ !.

#دفتر مراجع تعطیل می شوند.

#کتب برخی مراجع از جمله رساله آنها از  نمایشگاه کتاب جمع می شود ¹ .

#رسانه ای که از پول مردم تامین می شود و شخصی نیست سخنان یکی از مراجع را بازتاب می کند و شخصی شده است.

#سایت مراجع ف...ل.ت.ر  می شود^{1 2} !!

پ.ن 1: نوشته های قسمت اول، به این معنا نیست که من به همه آن ها عمل میکنم؛من هم یک فرد عادی هستم ولی نظرم این است که بر طبق گفته آیت الله بیات زنجانی ( و دیگر بزرگان تشیع و همچنین اهل سنت) که می فرماید اگر شرایط نماز جمعه فراهم شود، این امر واجب است؛ این را دریافت می کنم که  اگر به نماز جمعه که یکی از نماز های یومیه است نمی رویم،وظیفه ما این است که شرایط را فراهم کنیم و اگر به این امر بی اعتنا باشیم، گناهکاریم.

پ.ن 2: اسلام تنها حق حاکمیت نیست، بلکه نخست حق جامعه است؛ و از آنرو که اسلام جامعه محور است حکومت برای آن تعریف می شود نه بالعکس!

بنظر من تمام علوم و علی الخصوص علوم انسانی و مهم تر از آن سیاست و اقتصاد ( از اینرو علی الخصوص گفتم که پول و شرایط اجتماع جزء مهم ترین بخش های زندگی بشر است  که وگرنه اینگونه نیست که علمی جزء اسلام باشد و علوم دیگر نباشد)، متخصص آن را می طلبد و هر کس که تخصص این امور را پیدا کرد می تواند در آن باب تفسیر کند، خواه معمم باشد و خواه غیر معمم.

حال این سوال پیش می اید پس تفاوت علم سکولار با علم اسلامی چیست؟، بنظر من در مقوله استنتاج کردن تفاوتی نیست، تفاوت این است که یک متخصص مسلمان نتایجی را که از استنتاجش بدست می آورد را در حوضه اسلامی می سنجد یا خیر ؛ برای نمونه روش رسیدن به لقاح مصنوعی (بانکداری،عکاسی ...) را یک متخصص می گوید ولی با توضیحات خود پیش یک فقیه آنرا با تمام زوایای اسلامی آن می سنجد و به آن عمل می کند و یا نمی کند نه اینکه فقیه حتما باید تئوری ای در باب لقاح  مصنوعی بدهد و یا درباره روش رسیدن به استناج متخصصین نظر بدهد، تا اسلامی شود؛ حال در مسائلی که در دید اول ساده بنظر می رسند اینگونه نیست که این خود توهینی به آن علوم است؛ یعنی در بعضی جاهها یک متخصص معمم به یک متخصص غیر مقدم ارجح تر است(در یکی از سخنرانی های دکتر مطهری این طرز فکر را رد می کند)، یعنی تقدس!  جای تخصص را میگیرد.

پ.ن 3 : در قسمت دوم هم شاید این پرسش بوجود بیاید که آیا شما موافق این هستید که یک نفر، مرجعیت ای را که مردم به عنوان حاکم در نظر گرفته اند را به سخره بگیرد و با او هیچ کاری نداشته باشیم؟

خیر، او را دادگاهی کنید و حتی اگر هم لازم است،اعدام هم کنید، ولی از راه قانونی نه اینکه تفنگ بدست یک عده بدهید، در او رعب ایجاد کنید،او را ترور شخصیتی کنید و در آخر او را در بلاتکلیفی بگذارید، این بلاتکلیفی هم او را بیشتر اسیر می کند و هم شما را.

اضافه شده : در پی استفتائاتی که به دفاتر چند نفر از علمایی که گزینه ارسال آنلاین استفتائات داشتند، پرسش زیر را مطرح کردم که فقط  دفتر جناب آقای مکارم جواب آن پرسش را دادند:

سوال: با در نظر گرفتن اینکه در صورت احراز شدن شرایط نماز جمعه، نماز جمعه یکی از واجبات می شود، می خواستم نظر معظم له را درباره محرز بودن و یا نبودن شرایط نماز جمعه، جویا شوم.

جواب: نمازجمعه دو ركعت است و در روز جمعه جانشين نماز ظهر مى شود و در زمان حضور پيامبر(صلى الله عليه وآله) و امام معصوم(عليه السلام) و نايب خاصّ او واجب عينى است، امّا در زمان غيبت كبرى واجب تخييرى است، يعنى ميان نماز جمعه و نماز ظهر مخيّر است، ولى در زمانى كه حكومت عدل اسلامى باشد احتياط آن است كه ترك نشود.

به یاد امامی که در کارهایش شفافیت و صداقت داشت.

به امید روزی که همه مردم دارای امتیازهای شهروندی یکسان باشند ¹.